| بازآرایی سیاست خارجی ایران در خاورمیانه: تحلیل آیندهپژوهانه تعاملات اقتصاد، انرژی و فناوری در نظم پساآمریکایی(عربستان سعودی، امارات متحده عربی و مصر) |
| کد مقاله : 1044-IFPOLICY3TH-FULL |
| نویسندگان |
|
مجید تقی زاده *1، مجید بهستانی2، رضا مقیسه3 1دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام 2استادیار دانشگاه جامعامام حسین(ع) 3پژوهشگرحوزه آینده پژوهی دانشگاه جامع امام حسین(ع) |
| چکیده مقاله |
| تحولات اخیر خاورمیانه بیانگر گذار تدریجی از رقابتهای سنتی امنیتی به همکاریهای موضوعمحور در حوزههای اقتصاد، انرژی و فناوری است؛ روندی که همزمان با کاهش تمرکز هژمونیک ایالات متحده و افزایش نقش بازیگران منطقهای شکل گرفته است. در این چارچوب، بازتنظیم روابط جمهوری اسلامی ایران با عربستان سعودی، امارات متحده عربی و مصر را میتوان تلاشی برای بازتعریف جایگاه سیاست خارجی کشور در نظم در حال گذار پساآمریکایی دانست. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای چندسطحی این تعاملات برای جایگاه منطقهای ایران، از رویکرد توصیفی–تحلیلی و تکنیک آیندهپژوهانه «چرخ آینده» بهره میگیرد. دادهها از طریق تحلیل اسناد علمی و مصاحبههای نیمهساختیافته با صاحبنظران سیاست خارجی گردآوری شده و پیامدها در سطوح اول، دوم و سوم تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد تعاملات اقتصادی میتواند به توسعه گردشگری مذهبی، تقویت سازوکارهای مالی منطقهای و گسترش دسترسی ایران به بازارهای فرامنطقهای منجر شود. در حوزه انرژی، هماهنگیهای نفتی و همکاری در امنیت زیرساختها ظرفیت کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی و تقویت ثبات بازار انرژی را فراهم میسازد. همکاریهای فناورانه نیز از طریق انتقال دانش و پروژههای مشترک نوآوری به ارتقای سرمایه انسانی کمک میکند، هرچند مخاطراتی همچون وابستگی نهادی و شکنندگی اعتماد سیاسی پابرجاست. نتایج نشان میدهد موفقیت سیاست خارجی ایران به توانایی کشور در ایفای نقش پیونددهنده شبکههای منطقهای و فرامنطقهای وابسته است. |
| کلیدواژه ها |
| سیاست خارجی ایران، تحولات خاورمیانه، آیندهپژوهی، چرخ آینده، نظم پساآمریکایی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |