| رقابت کریدورهای انرژی در اوراسیا و جایگاه راهبردی ایران در امنیت انرژی منطقه |
| کد مقاله : 1037-IFPOLICY3TH-FULL (R1) |
| نویسندگان |
|
سمیه کوچک زاده * دانشگاه ولیعصر رفسنجان |
| چکیده مقاله |
| اوراسیا شاهد تحولات ژئواکونومیکی است که کریدورهای انرژی در کانون آن قرار دارند. ایران با ۱۷ درصد ذخایر گاز (۳۴ تریلیون مترمکعب) و ۱۲ درصد ذخایر نفت جهان (۲۰۸ میلیارد بشکه)، علیرغم موقعیت ممتاز، سهم متناسبی از بازارهای انرژی منطقه کسب نکرده است. این مقاله با هدف تحلیل تأثیر رقابت کریدورهای انرژی بر جایگاه ایران در امنیت انرژی منطقه، با چارچوب نظری ژئواکونومی، نظریه بازیها و مفهوم امنیت انرژی و روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کیفی تدوین شده است. یافتهها نشان میدهد دو بلوک ژئواکونومیک در اوراسیا شکل گرفته است: بلوک غربی (آمریکا، ترکیه، آذربایجان) با کریدور گازی جنوبی (صادرات ۱۲ میلیارد مترمکعب به اروپا) و کریدور زنگزور به دنبال حذف ایران است. بلوک شرقی (روسیه، چین، ایران) با کریدور شمال-جنوب (سرمایهگذاری ۱.۶ میلیارد یورویی روسیه)، راهآهن ایران-چین (کاهش زمان حمل به ۱۵ روز) و توافق انتقال ۱۱۰ میلیارد مترمکعب گاز روسیه، به دنبال ایجاد هاب ژئواکونومیک جدید است. ایران با پنج تهدید (از دست رفتن بازار اروپا، کاهش انگیزه اروپا برای تعامل، حذف از ترانزیت منطقهای، تقویت رقیب در مرزهای شمالی، تثبیت مزیت ترکیه) و پنج فرصت (همکاری با روسیه، راهآهن ایران-چین، کریدور شمال-جنوب، همگرایی با آسیای مرکزی، ظرفیتهای نظریه بازیها) مواجه است. پنجره فرصت برای ایران باز است اما رو به بسته شدن است و بهرهگیری از آن نیازمند راهبردی منسجم شامل تکمیل زیرساختها، فعالسازی دیپلماسی انرژی و ایجاد نهاد متولی یکپارچه است. |
| کلیدواژه ها |
| ژئواکونومی، کریدورهای انرژی، امنیت انرژی، اوراسیا، کریدور گازی جنوبی، کریدور شمال-جنوب |
| وضعیت: پذیرفته شده |