بازدارندگی شبکه‌ای جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تهدیدات ترکیبی؛ تقویت همگرایی و هم‌افزایی با بازیگران محور مقاومت و همسایگان
کد مقاله : 1013-IFPOLICY3TH-FULL
نویسندگان
Amirhossein Shirzad *
دانشجو
چکیده مقاله
تحولات امنیتی در غرب آسیا و گسترش دامنه‌ی تهدیدات ترکیبی نشان داده است که الگوهای کلاسیک امنیت ملی و بازدارندگی قادر به تأمین امنیت پایدار نیستند. در چنین بستری، مفهوم «بازدارندگی شبکه‌ای» بر افزایش توانمندی بازیگران برای بقاء، تداوم کارکردهای حیاتی و بازیابی سریع در برابر تهدید و تهاجم از طریق شبکه‌ای از پیوندهای دفاعی، نهادی و عملیاتی تأکید دارد. این مقاله در پی طراحی الگویی برای همگرایی و هم‌افزایی دفاعی-امنیتی با همسایگان و بازیگران محور مقاومت در مواجهه با تهدیدات ترکیبی است. در شرایط فقدان اتحادهای رسمی و الزام‌آور امنیتی و در پی قیود ساختاری نظام بین‌الملل، ج.ا.ایران ناگزیر به حرکت از بازدارندگی صرفاً مستقل به‌سوی نوعی تاب‌آوری امنیتی چندلایه است. از دیگر سو، شبکه محور مقاومت، اگرچه در ایجاد بازدارندگی نامتقارن و افزایش هزینه‌های تهدید برای رقبا مؤثر بوده است، اما به‌دلیل ماهیت غیرنهادمند، فشارهای خارجی و محدودیت‌های اقتصادی و فناورانه، از پایداری بلندمدت کافی برخوردار نبوده است. در این الگو همپوشانی ظرفیت‌ها، توزیع ریسک‌ها و درهم‌تنیدگی منافع امنیتی نقش محوری ایفاء می‌کنند. این مقاله با محوریت پرسش از «چگونگی طراحی الگوی بازدارندگی شبکه‌ای به‌منظور ارتقاء توان بازدارندگی ج.ا.ایران» و فرضیه «امکان افزایش سطح بازدارندگی کشور و پایداری امنیت ملی در میان‌مدت و بلندمدت از طریق تقویت همگرایی و هم‌افزایی شبکه‌ای و چندلایه با همسایگان و بازیگران محور مقاومت» به رشته نگارش در می‌آید. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب نظری واقع‌گرایی ساختاری و با روش کیفی-تحلیلی مبتنی بر تحلیل داده‌های کتابخانه‌ای می‌کوشد الگویی مفهومی و کارآمد برای سیاست‌گذاری راهبردی امنیتی ایران در محیط غرب آسیا ارائه دهد.
کلیدواژه ها
بازدارندگی شبکه‌ای، تهدیدات ترکیبی، محور مقاومت، سیاست همسایگی، واقع‌گرایی ساختاری.
وضعیت: پذیرفته شده